مقدمه و اهداف: کم شنوایی مرتبط با کاهش فعالیت های شناختی است. استفاده از وسایل کمک شنیداری تاثیر مشکلات شنوایی بر مشکلات شناختی را کم می کند. هدف مطالعه حاضر بررسی اثربخشی پروتز کاشت حلزون و سمعک روی توانایی حافظه فعال واج شناختی بود. مواد و روش ها: تحقیق حاضر یک مطالعه مقطعی است و دارای حجم نمونه 63 کودک فارسی زبان در پایه اول دبستان (21 کودک کاشت حلزون، 21 کودک کاربر سمعک و 21 کودک شنوای طبیعی) بود. ابزار سنجش آزمون تکرار ناکلمه سیاحی و همکاران و خرده آزمون های فراخنای اعداد در ترتیب مستقیم و معکوس نسخه 4 وکسلر بود. یافته ها: یافته ها نشان داد میانگین نمرات حافظه فعال واج شناختی در کودکان شنوای طبیعی در مقایسه با کودکان کم شنوای دارای کاشت حلزون و کاربر سمعک به طور معناداری بالاتر بود (01/0P<)، اما تفاوت معناداری در میانگین نمرات حافظه فعال واج شناختی بین کودکان کم شنوای دارای کاشت حلزون و کاربر سمعک دیده نشد (05/0P>). نتیجه گیری: بین کودکان آسیب شنوایی و شنوای طبیعی در حافظه فعال واج شناختی تفاوت دیده شد. این نشان دهنده نقش شنوایی در رشد حافظه فعال واج شناختی است؛ بنابراین به نظر می رسد که در مطالعه حاضر نوع استفاده از وسایل کمک شنیداری پروتز کاشت حلزون و سمعک تاثیری بر مهارت حافظه فعال نداشته است.

هدف پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه آموزشی حافظه فعال بر بهبود توانایی حافظه فعال واج شناختی و آگاهی واجی دانش آموزان نارساخوان انجام شد. روش این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمام دانش آ موزان پایه دوم و سوم تحصیلی بود که در مراکز ناتوانی یادگیری شهر تهران تشخیص نارساخوانی را دریافت کرده بودند و نمونه پژوهش شامل 30 نفر از آنها بود که با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش شامل مجموعه آزمون حافظه فعال برای کودکان (گثرکول و پیکرینگ، 2001) و آزمون آگاهی واج شناختی (سلیمانی و دستجردی کاظمی، 1389) بود. گروه آزمایش 16جلسه 30-35 دقیقه ای آموزش حافظه فعال را دریافت کردند و گروه گواه، هیچ آموزشی را دریافت نکردند. یافته ها داده های پژوهش با استفاده از روش آماری تحلیل کوواریانس (آنکوا) تحلیل شدند. نتایج نشان داد که نمرات پس آزمون گروه آزمایش نسبت به گروه گواه در هر دو متغیر تفاوت معناداری پیدا کرده است که نشان دهنده تاثیر برنامه آموزشی بر بهبود توانایی حافظه فعال واج شناختی و آگاهی واجی گروه آزمایش است. همچنین اندازه اثرهای به دست آمده تاثیر برنامه آموزشی را به خوبی تایید کردند.

مقدمه: متغیرهای شناختی همبسته های مهم اختلال نارساخوانی هستند. پژوهش های مختلف نشان می دهند که این متغیرها در کودکان نارساخوان دچار نقص هستند. هم چنین مطالعات عصب شناختی بدکارکردی ارتباط پیشانی-گیجگاهی-پس سری را به عنوان مبنای عصبی این اختلال مطرح کرده اند. نوروفیدبک با تغییر ارتباط کارکردی یا هم نوسانی این مناطق مغزی می تواند در بهبود کارکردهای شناختی این کودکان موثر باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر اصلاح هم نوسانی مغزی از طریق نوروفیدبک بر بهبود آگاهی واج شناختی و حافظه فعال در کودکان نارساخوان انجام شد.روش: طرح پژوهش از نوع تک آزمودنی پلکانی با خط پایه چندگانه بود که در آن چهار کودک مبتلا به نارساخوانی 20 جلسه 30 دقیقه ای درمان نوروفیدبک دریافت کردند.یافته ها: بررسی نتایج پژوهش نشان داد که در نمرات آگاهی واج شناختی و حافظه فعال آزمودنی ها بهبودی ایجاد شده است. هم چنین مقادیر هم نوسانی بعد از اتمام درمان به سمت مقادیر نرمال تغییر پیدا کرد.نتیجه گیری: این تغییرات نشان می دهد که نارساخوانی می تواند به عنوان یک اختلال در ارتباط کارکردی مناطق مختلف مغزی مطرح باشد و اصلاح هم نوسانی از طریق نوروفیدبک می تواند به اصلاح این آشفتگی کمک کند.

هدف و نوآوری: حافظه فعال نقش تعیین کننده ای در عملکرد تحصیلی دانش آموزان با ناتوانی در خواندن دارد. با این وجود پژوهش های آموزشی انجام شده یافته های متفاوتی را از جهت سودمندی برنامه های موجود گزارش کرده اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه آموزشی حافظه فعال ویژه ی دانش آموزان نارساخوان انجام شده است. این برنامه هر دو بعد شنیداری و دیداری حافظه فعال را مد نظر داشته است. روش شناسی: این پژوهش از نوع طرح های نیمه آزمایشی با پیش آزمون-پس آزمون-پیگیری و گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل دانش آموزان دوره ابتدایی با نارساخوانی مراجعه کننده به مراکز اختلالات یادگیری شهر تهران بود و نمونه شامل 30 نفر از آنان که به روش در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. گروه آزمایش 24جلسه آموزش حافظه فعال را دریافت کرد و گروه گواه هیچ برنامه آموزشی را دریافت نکرد. آزمون حافظه فعال برای کودکان (پیکرینگ و گثرکول، 2001؛ ترجمه ارجمندنیا، 1396) پیش از اجرای برنامه آموزشی، پس از آن، و همچنین دو ماه پس از پایان مداخله از هر دو گروه گرفته شد. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس چندمتغیری با اندازه گیری مکرر، تحلیل شدند. یافته ها و نتیجه گیری: یافته ها نشان دهنده تفاوت معنادار بین نمرات گروه آزمایش و گواه در پس آزمون و همچنین پایداری این تفاوت ها در آزمون پی گیری بودند و از این رو می توان سودمندی برنامه آموزشی حافظه فعال ویژه کودکان نارساخوان را در رشد توانایی حافظه فعال شنیداری و دیداری آنها، تایید کرد. اندازه اثرهای به دست آمده نیز نشان دهنده تاثیر مطلوب برنامه آموزشی بر ابعاد حافظه فعال بود.

مقدمه: یکی از حیطه های زبانی مرتبط، که به تازگی توجه بیشتری به آن در متون مربوط به لکنت شده است، قسمت واج شناختی حافظه فعال می باشد. هدف مطالعه حاضر مقایسه توانایی های قسمت واج شناختی حافظه فعال در کودکان طبیعی و کودکان مبتلا به لکنت می باشد. مواد و روش ها: 30 کودک 6-4 ساله مبتلا به لکنت با 30 نفر از هم سالان طبیعی خود که از نظر سن همتاسازی شده بودند، مورد مقایسه قرار گرفتند. از آزمون تکرار فوری ناکلمه برای تعیین زمان واکنش و تاثیر طول ناکلمه بر صحت تولید و روانی کلامی پاسخ ها استفاده شد. تکلیف دوم تکلیف تکرار با تاخیر ناکلمه بود که از آن برای سنجش سرعت و کفایت یادگیری ناکلمه استفاده شد. یافته ها: آنالیز بین دو گروه تفاوت های مشخصی را در همه شاخص ها به جز صحت ناکلمه نشان داد. میانگین زمان واکنش در کودکان مبتلا به لکنت طولانی تر از گروه شاهد بود و همچنین سرعت یادگیری ناکلمه ها در کودکان لکنتی کندتر از گروه طبیعی بود و این تفاوت ها معنی دار بود. به علاوه، تحلیل روانی پاسخ های کودکان لکنتی در حین تکرار ناکلمات با طول متفاوت نشان داد که به همان میزان که طول ناکلمه افزایش می یابد، درصد ناروانی نیز افزایش می یابد و این اختلاف معنی دار بود. همچنین اگر چه درصد ناکلمات صحیح به طور کلی و در حین افزایش طول ناکلمه در کودکان لکنتی در مقایسه با گروه شاهد کمتر بود، اما این اختلاف معنی دار نبود. نتیجه گیری: نتایج مطالعه حاضر، از تحقیقات پیشین که نشان دادند توانایی های حافظه فعال واج شناختی در کودکان مبتلا به لکنت نسبت به کودکان طبیعی درجاتی تاخیر و کندی دارند، حمایت می کند.

هدف این پژوهش، تعیین تاثیر آموزش آگاهی واج شناختی برحافظه فعال دیداری فضایی دانش آموزان دارای اختلال بیان نوشتاری در پایه سوم ابتدایی بود. طرح پژوهش از نوع شبه تجربی با پیش آزمون، پس آزمون و گروه گواه بود. 30 نفر از دانش آموزان دارای اختلال بیان نوشتاری از پایه سوم ابتدایی به شیوه هدفمند، انتخاب و با استفاده از مقیاس هوش وکسلر کودکان (وکسلر، 2000)، آزمون بیان نوشتاری (فلاح چای، 1384)، و آزمون حافظه فعال دیداری فضایی (کورنولدی و ویشی، 2004)، ارزیابی و سپس به صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی و گواه (هر گروه 15 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایشی در 13 جلسه آموزشی آگاهی واج شناختی شرکت کردند، اما گروه گواه فقط برنامه متداول مدرسه را دریافت نمود. حافظه دیداری فضایی تمامی دانش آموزان پس از جلسه سیزدهم و دو ماه پس از آن، مجددا ارزیابی شد. داده های به دست آمده با استفاده از تحلیل کوواریانس و تحلیل واریانس اندازه گیری مکرر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که تقریبا 32 درصد از تغییرات در بهبود حافظه فعال دیداری فضایی شرکت کنندگان در گروه آزمایشی، ناشی از مداخله آموزشی آگاهی واج شناختی بوده است، حتی این بهبود پس از گذشت 2 ماه، پایدار بود. می توان نتیجه گرفت که آموزش آگاهی واجی سبب ارتقاء حافظه فعال دیداری فضایی دانش آموزان با اختلال بیان نوشتاری شده است و تأثیر آن پس از گذشت دو ماه پایدار بود. بنابراین، معرفی و اجرای این برنامه در تقویت حافظه فعال دیداری فضایی دانش آموزان با اختلال بیان نوشتاری، پیشنهادمی شود.

مقدمه: ناروان طبیعی، یکی از شایع ترین اختلالات گفتاری با پیچیدگی های فراوان در کودکان است. از فرضیه های مطرح برای علل این اختلال، نارساکنش وری حافظه کاری می باشد. این مطالعه به بررسی عملکرد حافظه کاری واج شناختی در این کودکان می پردازد تا بتوان از نتایج آن در درمان بهره مند شد.روش: در این مطالعه علی- مقایسه ای، 30 پسر ناروان طبیعی 6-5 ساله و سالم با استفاده از آزمون های استاندارد فهرست یادآوری اعداد، یادآوری کلمات، و تکرار غیر واژه ارزیابی شدند. پس از محاسبه نمرات آزمودنیها در هر یک از 3 آزمون اجرا شده، به منظور تجزیه و تحلیل داده ها و مقایسه میزان تفاوت مشاهده شده بین دو گروه، از آزمون t برای مقایسه گروه های مستقل و U من ویتنی استفاده شد.یافته ها: نتایج نشان داد که گروه پسران مبتلا به اختلال ناروان طبیعی در هر سه آزمون یادآوری اعداد، یادآوری کلمات و تکرار غیرواژه، به طور معناداری نسبت به گروه کنترل، نمرات پایین تری را کسب کردند.نتیجه گیری: با در نظر گرفتن نتایج این مطالعه و مطالعات قبلی مبنی بر سلامت سایر شاخص ها اعم از حافظه کاری و لایه های زبانی در این کودکان، فرضیه های حرکتی و زبانی مربوط به لکنت و نیز فرض احتمالی مبنی بر تبدیل ناروان گویی بهنجار به لکنت، می توان گفت احتمالا کودکان مبتلا به ناروان گویی بهنجار در برخی نواحی مغزی مربوط به پردازش های حرکتی گفتار که با مدار واج شناختی منطبق هستند، ضعف عملکرد دارند.

سابقه و هدف: حافظه فعال به توانایی ذخیره و شاهد اطلاعات برای مدت کوتاه اطلاق می شود. این حافظه رابطه بسیار نزدیکی با مهارت خواندن و سایر مهارت های تحصیلی نظیر هجی کردن، درک مطلب و ریاضیات دارد. این مطالعه به منظور بررسی و مقایسه حافظه فعال واج شناختی در کودکان طبیعی و کودکان مبتلا به نارساخوانی انجام شده است.مواد و روش ها: این مطالعه توصیفی- تحلیلی روی 30 نفر دانش آموز نارساخوان تحت پوشش مرکز اختلالات یادگیری آموزش و پرورش شهر سمنان و 60 دانش آموز ابتدایی فاقد هرگونه افت تحصیلی و مشکل هوشی به عنوان گروه شاهد انجام شد. در این پژوهش از آزمون های حافظه فعال واج شناختی مشتمل بر آزمون یاد آوری کلمات، آزمون یادآوری مستقیم اعداد و آزمون تکرار ناکلمه استفاده شد.یافته ها: دو گروه از نظر سن (0.552=p) و جنس (0.880=p) متناسب بودند. کودکان طبیعی در آزمون های یادآوری کلمات، آزمون یادآوری مستقیم اعداد و آزمون تکرار ناکلمه نسبت به کودکان نارساخوان عمل کرد بهتری داشتند و تفاوت معنی داری بین دو گروه کودکان نارسا خوان و کودکان طبیعی مشاهده شد (p<0.001).نتیجه گیری: یافته ها نشان داد کودکان نارسا خوان نسبت به کودکان طبیعی عمل کرد ضعیف تری در زیرآزمون های حافظه فعال دارند. نتایج این مطالعه می تواند در جهت افزایش آگاهی معلمین و متخصصان گفتاردرمانی برای طراحی و اجرای برنامه های آموزشی و درمانی با بهره گیری از فعالیت های مربوط به حافظه فعال برای کودکان نارساخوان و نیز سایر اختلالات یادگیری به کار گرفته شود.

زمینه و هدف: کودکان مبتلا به اختلال پردازش شنوایی مشکلاتی در ذخیره واجی دارند. عملکرد ذخیره واجی که بخش واج شناختی حافظه فعال را تشکیل می دهد، نمود دقیق توالی گفتار است، بنابراین ارزیابی حافظه فعال واج شناختی در کودکان فوق حائز اهمیت است. آزمون تکرار ناکلمه یکی از روش های ارزیابی حافظه فعال واج شناختی است. هدف از این پژوهش، ساخت آزمون تکرار ناکلمه و تعیین روایی و پایایی آن برای بررسی ظرفیت حافظه فعال واج شناختی در کودکان فارسی زبان بود.روش بررسی: در این پژوهش مقطعی مقایسه ای، 40 ناکلمه بر اساس معیارهای ساخت ناکلمه با نظر زبان شناس ساخته شد و در 53 پسر و 47 دختر در محدوده سنی 7 تا 10 سال اجرا شد. به منظور تعیین روایی محتوا، ناکلمه های ساخته شده توسط صاحب نظران مورد بررسی و اظهار نظر قرار گرفت. برای بررسی روایی سازه همبستگی نتایج آزمون تکرار ناکلمه با دو آزمون یادآوری مستقیم اعداد و یادآوری وارونه اعداد سنجیده شد. همچنین به منظور بررسی پایایی، این آزمون دوبار و با فاصله زمانی اجرا شد.یافته ها: مقدار روایی محتوایی در این پژوهش 5.95 با انحراف معیار 2 به دست آمد. بین نتایج آزمون تکرار ناکلمه و آزمون یادآوری مستقیم اعداد و یادآوری وارونه اعداد ضریب همبستگی به ترتیب 76.0 و 75.0 بود . بین اجراهای متوالی آزمون تکرار ناکلمه، ضریب همبستگی 8.0 مشاهده شد(p=0.001).نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد که آزمون تکرار ناکلمه ساخته شده می تواند برای شناسایی اختلالات واجی در کودکان 7 تا 10 سال فارسی زبان مورد استفاده قرار گیرد.

هدف این تحقیق بررسی برازش یک مدل شناخته شده در زمینه خواندن و نارساخوانی و پاسخ به این سوال بود که آیا در نمونه های یک زبانه فارسی زبان عادی و نارساخوان مدل پردازش واج شناختی، مدل تبیینی مناسبی به شمار می رود؟ بدین منظور از جامعه دانش آموزان دبستانی 8-10 سال شهر تهران با بهره گیری از روش نمونه گیری هدفمند 138 دانش آموز نارساخوان پسر و 138 دانش آموز پسر عادی که از لحاظ متغیرهای سن، جنس و هوش همتا شده بودند انتخاب شدند. آزمون هایی برای سنجش آگاهی واج شناختی، حافظه فعال واج شناختی، نامیدن سریع خودکار و تشخیص نارساخوانی اجرا شد و برای سنجش سرعت و صحت خواندن از آزمون متن خوانی و واژه خوانی فلاح چای (1374) استفاده شد. پایایی تمام آزمون های محقق ساخته با استفاده از روش بازآزمایی بررسی گردید. روش تحلیل عاملی برای کشف عوامل مورد نظر و روش مدل یابی معادلات ساختاری جهت برازش مدل نظری بکار رفت. نتایج نشان دادند که مدل پردازش واج شناختی در گروه نارساخوان و گروه عادی از برازش مناسبی برخوردار است. این مدل هم در گروه عادی و هم در گروه نارساخوان می تواند سرعت و صحت خواندن را تبیین نماید. در گروه عادی مدل پردازش واج شناختی یک مفهوم سه بعدی است که از متغیرهای آگاهی واج شناختی، حافظه فعال واج شناختی و نامیدن سریع خودکار تشکیل شده است. اما متغیر نامیدن سریع خودکار به دلیل نداشتن رابطه معنی دار با متغیر حافظه به خوبی در مدل قرار نمی گیرد. در گروه نارساخوان ها سه مولفه پیشنهادی مدل بدلیل همبستگی معنی دار با هم اجزای یک ساختار به شمار می روند. در تمام مولفه های مدل گروه عادی عملکرد بهتری از گروه نارساخوان داشت.